Nỗi ngạc nhiên về thầy Lê Mạnh Thát

 Gs. Ts Thái Kim Lan

  09:11 | Thứ ba, 24/03/2026 0

“Ngạc nhiên là thái độ của một người thực sự yêu minh triết, vâng, không có một khởi đầu nào khác cho triết học ngoài nỗi ngạc nhiên” (Theaitetos, Platon)

Ngày 10.1.2026, tôi bước vào phòng hội thảo khoa học quốc gia nhân kỷ niệm 800 năm thành lập nhà Trần (1226 - 2026) tại chính Hoàng thành Thăng Long cũ (Hà Nội), sửng sốt và vui mừng khi ánh mắt đầu tiên của tôi gặp được gương mặt của chính tác giả viết về nhà Trần - những nghiên cứu toàn diện nhất (Trần Thái Tông toàn tập, Trần Nhân Tông toàn tập), mà trong khoảng hơn hai thập niên vừa qua tôi đã sử dụng cho công việc biên khảo của chính mình: Thầy Lê Mạnh Thát.  

Yevgeny Zamyatin: Kẻ dị giáo trong Thiên đường bằng thuỷ tinh

Trần Hậu 

Yevgeny Zamyatin (1884–1937)

Nhà văn Liên Xô nổi tiếng Yevgeny Zamyatin (1884–1937) sinh ra trong gia đình một linh mục tại huyện Lebedyan, tỉnh Lipetsk. Thế nhưng, giống như nhiều đứa con của các linh mục thời bấy giờ, ông đã lựa chọn con đường nổi loạn. Yevgeny Zamyatin trở thành kỹ sư đóng tàu và đảng viên Bolshevik. Ông thiết kế những con tàu phá băng (tàu "Krasin" nổi tiếng chính là đứa con tinh thần của ông) và khao khát đập tan "lớp băng" của thế giới cũ. Ông tin rằng cách mạng là ngọn lửa sẽ thanh lọc nước Nga.

KỶ NIỆM 155 NĂM NGÀY SINH CỦA NHÀ VĂN NGA A. CHEKHOV (29/1/1860-2015

 Trần Hậu

Những mẫu chuyện nhỏ về nhà văn lớn

A. Chekhov.

Về cuôc đời mình Chekhov viết một cách dè sẻn, không hào hứng và khá trịnh trọng. “Tôi có một căn bệnh: sợ viết tự truyện, - nhà văn “thú nhận” năm 1899. - Đọc những tình tiết nào đó về mình, huống nữa là viết để in ấn - đối với tôi là một sự tra tấn thực sự”. Nhưng nhiều cuốn sổ ghi chép của nhà văn, thư từ, hồi ức về ông của những người đương thời và các bức ảnh còn lại là nguồn tư liệu quá đủ để khám phá con người Chekhov.

BÀN LUẬN: QUÊ GỐC CỦA NGUYỄN KHUYẾN.

Trần Quốc Thường

1- Nguyễn Khuyến đã làm cho Hồng Lĩnh vút cao.

Núi Hồng, Sông Lam và văn hóa xứ Nghệ đã sinh ra nhiều nhà văn, nhà thơ lớn, tên tuổi của họ đã làm rạng rỡ quê hương Hà Tĩnh như Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Du… Nhưng Hà Tĩnh là quê hương của Tam Nguyên Yên Đỗ Nguyễn Khuyến thì người biết đến vẫn chưa nhiều.

Ai đã biến Van Gogh thành bất tử?

Khi Vincent van Gogh qua đời vào năm 1890, ở tuổi 37, ông để lại sau lưng một cuộc đời thất bại, một căn phòng trống rỗng và những bức tranh chẳng ai muốn mua.

Sáu tháng sau, người em trai Theo – người duy nhất luôn tin tưởng và ủng hộ ông – cũng qua đời.

Mọi thứ dường như đã chấm dứt.

Chỉ còn lại một đứa trẻ, hàng trăm bức thư và một núi tranh chưa ai thèm đoái hoài.

Từ dòng Lam đến Vàm Cỏ Đông

 (Bút ký của Đậu Thanh Sơn)

“Ở tận sông Hồng, em có biết
Quê hương anh cũng có dòng sông,
Anh mãi gọi với lòng tha thiết:
Vàm Cỏ Đông! Ơi Vàm Cỏ Đông!...”

Một đêm diễn đặc biệt tại Nhà Văn hóa Thanh niên, với tên gọi “Giai điệu từ những vần thơ”, trong chuỗi chương trình “Những ngày Văn học Nghệ thuật TP.HCM”, do Sở Văn hóa & Thể thao phối hợp với Hội Nhà văn TP. HCM tổ chức, trong khuôn khổ “Hội nghị tổng kết 50 năm, nền văn học nghệ thuật thành phố Hồ Chí Minh, sau ngày đất nước thống nhất (30/4/1975 - 30/4/2025). 

Về bài thơ Sông Lam của Trần Mạnh Hảo

Lê Tuyên Văn

“Sông Lam” của Trần Mạnh Hảo sáng tác 1983 là bài thơ hay nhưng không phải cái hay thông thường. “Sông Lam” không làm cho người ta rung động mà làm người ta ám ảnh. Một sự ám ảnh dễ chịu dồn vào tâm can thành một niềm thích thú sôi nổi, chực chờ tri kỷ hay cố nhân ngang qua để vồ lấy xuýt xoa, nức nở, rối rít … cho thỏa sự sung sướng. Càng đọc, “Sông Lam” càng ngấm vào lòng người như gia vị ngấm vào món ngon , dậy mùi và hương thơm làm người ta ngất ngây vì mê, vì say. Và từ ám ảnh, “Sông Lam” hình thành một nỗi xúc động lặng thầm, vừa muốn nở nụ cười nhưng cũng chực trào giọt nước mắt - hạnh phúc lặn vào tâm linh và tỏa ra mơn man da thịt trong một niềm sảng khoái âm thầm khó gọi tên kiểu như ”mần răng hay rứa hầy!”

Có một tượng đài phụ nữ trên đỉnh Đèo Ngang

Nguyễn Xuân Diện

Trong văn học Việt Nam có một người phụ nữ Hà Nội đã để lại vóc dáng đài các đã mấy trăm năm. Người phụ nữ tài hoa ấy, đứng trước thiên nhiên đất nước đã nói tâm tình của một con người cô đơn nhỏ bé trước vũ trụ, nhưng dường như đã cố giấu đi cả tên tuổi của mình. Mặc dù tên của bà có ý nghĩa là mùi hương thơm nức, nhưng bà vẫn cố giấu đi, ngay cả tên gọi của mình. Người ta cũng không gọi bà bằng tên gọi của chồng bà như những phụ nữ khác. Người ta chỉ gọi bà bằng cái chức vụ của chồng bà mà thôi. Đó là Bà Huyện Thanh Quan. Tên thật của bà là Nguyễn Thị Hinh. Hinh 馨 chữ Hán có nghĩa là hương thơm ngào ngạt.

Nữ sĩ hơn 200 năm vẫn khiến đàn ông ‘đỏ mặt’ và kính phục

Vanvn- Hơn 200 năm qua, nữ sĩ Hồ Xuân Hương được biết đến là một tài năng văn học với những vần thơ đa nghĩa, nhiều hàm ý, sắc sảo và độc đáo.

Hồ Xuân Hương, “Bà Chúa Thơ Nôm”, vốn nổi tiếng với những câu thơ đầy gợi cảm. Bà biến những vật bình dị trong đời sống, cái quạt, quả mít, bánh trôi, hang động… thành biểu tượng phồn thực sống động, đồng thời khẳng định tiếng nói độc lập và táo bạo của người phụ nữ giữa xã hội phong kiến khắt khe, khiến thi ca Việt Nam vừa phải ngạc nhiên, vừa đỏ mặt trước sự tinh tế và mạnh mẽ của bà.

Nữ sĩ Hồ Xuân Hương, “Bà Chúa Thơ Nôm”, Tranh Tạ Tâm

Chuyện tình “Một Mùa Đông” của thi sĩ Lưu Trọng Lư...

 

Chuyện tình “Một Mùa Đông” của thi sĩ Lưu Trọng Lư và nữ điêu khắc gia nổi tiếng thế giới: “Người em sầu mộng của muôn đời…”

Nhà văn Mai Thảo viết về nhà thơ Bùi Giáng

Kỷ Niệm Với Bùi Giáng 

Nhiều buổi chiều Sài Gòn, tôi (Mai Thảo - TAK chú thích) chẳng còn có thể nhớ đích xác vào những năm nào, đâu như năm 1962, đâu như năm 1965 (Nếu sai, nhờ hai anh Cung Tiến, Phạm Công Thiện nhớ lại dùm cho), tôi thường được mời tới những họp mặt ăn nhậu trên căn lầu ngăn nắp, thoáng mát của thầy Thanh Tuệ ở đường Lý Thái Tổ. Mỗi họp mặt với Thanh Tuệ, hồi đó là giám đốc của nhà xuất bản An Tiêm và còn là nhà sư trẻ tươi tắn chưa cởi áo hồi tục, thường vì một cuốn sách.

Giới thiệu tác phẩm “Doctor Zhivago” của Boris Pasternak

Hoài Nguyên

Nhà văn  Boris Pastermak

Boris Pasternak có tên đây đủ là Boris Leonidovich Pasternak (1890 – 1960) là một nhà thơ, nhà văn Nga - Xô viết đoạt Giải Nobel Văn học năm 1958. Ông nổi tiếng thế giới với tiểu thuyết Doctor Zhivago, tuy nhiên người Nga lại coi trọng nhất là thơ ca của ông, tiêu biểu là tập thơ Chị tôi - cuộc đời.

Thiên sử thi của người Cô dắc và của mọi người

 Cập nhật ngày: 24 Tháng năm, 2025 lúc 11:57

 (Kỷ niệm 120 năm ngày sinh của văn hào Mikhail Solokhov, 25.5.1905 – 25.5.2025)

Vanvn- Không ai kể về sự phân rã các giai tầng xạ hội ghê gớm của thế kỷ XX, với cuộc nội chiến diễn ra ở nước Nga (1914-1918) một cách chân thực và bi thảm như Mikhail Solokhov.

Đối với hàng triệu độc giả – không chỉ ở Nga – nhà văn vĩ đại này đã mở ra một thế giới đặc biệt với các phong tục, truyền thống và ngôn ngữ (về cơ bản là rất khác biệt với ngôn ngữ văn học Nga), mặc dù bản thân ông không phải là hậu duệ của “người Cô dắc bẩm sinh”. Cha của nhà văn, hậu duệ của những thương gia nhỏ, đã chuyển đến vùng sông Đông từ tỉnh Ryazan. Mẹ của ông là con gái của một cựu nông nô ở vùng Chernigov cũng đã chuyển đến đây. Người đẹp này mồ côi từ khi còn nhỏ, bị ép gả cho con trai của một tù trưởng, nhưng sau đó cô đã bỏ chồng mà theo đuổi Alexander Solokhov.

Nhà thơ-NSND Thế Lữ

 Cập nhật ngày: 30 Tháng năm, 2025 lúc 10:15

Vanvn- Thế Lữ là nhà thơ duy nhất của phong trào Thơ mới được phong danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân và truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh.

Nghệ sĩ Nhân dân, nhà thơ Thế Lữ tên thật là Nguyễn Thứ Lễ sinh năm 1907 tại Hà Nội, mất năm 1989

Franz Kafka, ông hoàng trên ngai vàng văn học thế giới

Thư Vỹ 

Cập nhật ngày: 9 Tháng năm, 2023 lúc 13:46

Vanvn- “Max vô cùng quý mến, yêu cầu cuối cùng của tôi là cậu phải đốt sạch tất cả nhật k‎‎ý, bản thảo, thư từ, bản phác thảo… mà tôi để lại”. Đó là những lời cuối cùng nhà văn Franz Kafka gửi tới người bạn thân Max Brod, trước khi qua đời.

Ý Vân và bài hát Lòng Mẹ

 Phụ nữ Việt Nam có thể nói không ai không biết bài hát cực kỳ nổi tiếng có tên "Lòng mẹ": "Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào. Tình mẹ tha thiết như dòng suối hiền ngọt ngào...". Đây có lẽ là ca khúc Việt Nam hay nhất viết về người mẹ. Tác giả của nó là nhạc sỹ Y Vân (1933 - 1992). Bài hát đã quá quen thuộc. Nhưng tác giả thì công chúng phía Bắc chưa nhiều người biết rõ.

Nhạc sỹ Y Vân có tên khai sinh là Trần Tấn Hậu, ông được sinh ra tại Hà Nội, nhưng có quê gốc ở Thanh Hóa. Mồ côi cha từ bé, bốn mẹ con Trần Tấn Hậu phải tá túc trong một túp lều lụp xụp, xiêu vẹo ở ngõ chợ Khâm Thiên (Hà Nội). Hậu là con cả. 

Tú Xương với những vần thơ tự trào nổi tiếng

Đỗ Nguyên Thương
Cập nhật ngày: 4 Tháng hai, 2025 lúc 17:23

Nhà thơ Tú Xương

Vanvn- Tú Xương là một tác giả có nhiều đóng góp cho sự phát triển văn học nghệ thuật và văn hóa nước nhà thế kỷ XIX. Tú Xương tên thật là Trần Tế Xương sinh ngày 5 tháng 9 năm 1870 (tức 10 tháng 8 Âm lịch) tại số nhà 247 phố Hàng Nâu thành phố Nam Định với tên húy là Trần Duy Uyên. Ông thuộc dòng dõi nho gia, ông cụ thân sinh cũng là một nhà nho, thi nhiều khoa không đậu, sau làm Tự thừa ở dinh đốc học Nam Định, sinh được 9 người con, 6 trai, 3 gái, Tú Xương là con trưởng. Trong tất cả các tài liệu nói về Tú Xương đều không thấy có ảnh, nhưng dáng hình cụ Tú được người bạn học của cụ là Hạc Phong Lương Ngọc Tùng viết trong bài thơ “Nhớ rõ hình dung…”.

Lỗ Tấn

 HÌNH ẢNH LỖ TẤN SUY THOÁI Ở TRUNG QUỐC. CÁC BẠN SẼ THẤY Ở ĐÂY MỘT LỖ TẤN KHÁC VỚI LỖ TẤN Ở TRONG SÁCH GIÁO KHOA VÀ KHÔNG TÌM THẤY TRONG SÁCH NÀO Ở VIỆT NAM 

Lỗ Tấn là nhà văn hiện đại vĩ đại của văn học Trung Quốc, là người thể hiện thực chất nhất của cuộc cách mạng văn học hiện đại Trung Quốc.  TRong sách Tân văn học đại hệ in vào năm 30, Lỗ Tấn là người đề Tựa có uy tín. Tuy nhiên do Mao đánh giá rất cao, nhằm lợi dụng ông làm biểu tượng cho cách mạng, nào ngọn cờ cách mang TQ, nào chủ tướng văn hóa TQ, nào thánh nhân thứ 2 sau Không Tử...biến ông thành một thần tượng, một huyền thoại đầy hào quang, khiến cho người đọc không nhận ra được một Lỗ Tấn như con người thật. 

TÌM LẠI DẤU XƯA TỰ LỰC VĂN ĐOÀN

 Giáo sư Trần Văn Thọ

Vanvn- Đối với tôi, tác phẩm của Tự lực văn đoàn gắn liền với những kỷ niệm khó quên. Năm qua, tôi có thêm nhiều cảm xúc mới khi đi thăm dấu xưa của Tự lực văn đoàn, nhất là về cố trạch ở Cẩm Giàng (Hải Dương).

Từ Thăng Long tiếc Thăng Long

Nhà thơ Vương Trọng   

Chính kinh đô Thăng Long đã tạo nên mối lương duyên giữa Tả thị lang bộ Hình (sau này là quan Tư đồ rồi Tế tướng) Nguyễn Nghiễm quê Nghi Xuân, Hà Tĩnh với cô gái Trần Thị Tần quê Từ Sơn, Bắc Ninh. Chúng ta biết rằng, Nguyễn Nghiễm lúc đó tuổi đã xấp xỉ năm mươi, còn Trần Thị Tần, xuân xanh chưa đầy hai chục, chính xác là kém Nguyễn Nghiễm 32 tuổi và kém 6 tuổi so với Nguyễn Khản, con đầu của ông. Nếu năm 1757, Nguyễn Nghiễm không được triều đình gọi về Thăng Long, thì làm gì có được mối lương duyên này, và tám năm sau, năm 1765 không thể khai sinh ra một con người mà sau này trở thành Đại thi hào của dân tộc!