Bút Quê
Ta về mua chút dại khờ ngày xưa
Cả đời chân lội bùn chua
Mẹ tôi giấu cả bốn mùa sau lưng
Con trâu quen sợi dây thừng
Mẹ tôi mưa, nắng quen bưng kín đầu
Bao năm tóc gội mưa ngâu
Chẳng còn xanh tựa lá trầu ngoại ăn
Lâu rồi mẹ bỏ vấn khăn
Nụ cười nhuốm cả nhọc nhằn lên môi
Bếp rơm muội bám đít nồi
Hương bùn bám áo mẹ tôi không rời
Mưa làm ướt áo mẹ ơi
Mẹ về thôi kẻo mưa rơi trắng đồng
Chị hai thì bước theo chồng
Muốn về thăm mẹ mà sông vắng đò
Cũng vì sông cả, nước to
Bên kia chị khóc, mà lo bên này
Chợt thương những nhánh mạ gầy
Thương đôi quang gánh, những ngày chợ xa
Bát cơm chan với sương già
Thảo thơm mẹ cắn quả cà làm đôi
Ăn trầu còn sợ mặn vôi
Tựa vào bậu cửa, mẹ ngồi đếm mưa
Tôi đi, một buổi ban trưa
Mẹ ngồi lẩm bẩm… mãi chưa thấy về
Hẹn ngày mai nhé, đò quê
Đợi người con muốn trở về bến sông
Về theo nắng bãi, mưa đồng
Để ta uống khúc ru nồng trong mơ
Chợ làng còn bán tuổi thơ
Ta về mua chút dại khờ... ngày xưa./.
Bút Quê
Lời bình của Xuân Lộc
Thân phận một người phụ nữ từ khi sinh ra, o oe cất tiếng khóc đã mang lại cảm hứng và niềm hạnh phúc vô biên không chỉ riêng cha mẹ mà cả dòng họ, người thân. Nụ cười nhoẽn trong nôi của em bé gái thì không giấy bút nào có thể tả được đẹp đến mức nào. Đấy là vẻ đẹp của thượng đế, của tạo hoá, của thiên nhiên, con người đừng hòng mong lột tả hết bằng từ ngữ văn chương.
Và đấy cũng là khởi nguồn cho một tiến trình hình thành nên cuộc sống muôn màu muôn vẻ, với rất nhiều sắc thái khác nhau. Ngây thơ, dịu dàng, nũng nĩu, yếu đuối, yêu thương, hạnh phúc, khổ đau, hy sinh, thành công, thất bại…, không có điều gì biết trước một cách chắc chắn.
Tất cả những điều đó một người phụ nữ phải trãi qua, không ai tránh được, không ai giống ai, đã hun đúc nên tính cách mạnh mẽ, quyết liệt của một người đàn bà của một người mẹ.
Ta về mua chút dại khờ ngày xưa, của tác giả Bút Quê là một bài thơ hay viết về mẹ.
Tôi chưa biết rõ về tác giả, chỉ thấy tác giả phác hoạ lên một bức chân dung tuyệt vời về một người mẹ, chính xác là một người mẹ thôn quê với đầy đủ vẻ đẹp thiện lương, giản dị, truyền thống, mộc mạc mà thanh cao, không màu mè mà toả sáng lấp lánh yêu thương. Bất cứ ai được sinh ra ở làng quê đều nhìn thấy bóng dáng mẹ mình trong bức tranh thơ này của tác giả.
Cả đời chân lội bùn chua / Mẹ tôi giấu cả bốn mùa sau lưng / Con trâu quen sợi dây thừng / Mẹ tôi mưa, nắng quen bưng kín đầu
Không thể lẫn vào đâu được về hình ảnh của một người mẹ nông dân và cũng chỉ những đứa con sinh ra, lớn lên, chứng nhân của cuộc sống bận rộn, vất vả chân lấm tay bùn để làm ra hạt lúa, củ khoai nuôi sống gia đình, cho mình ăn học thành người, rồi xa quê mới cảm nhận được sắc nét nhất về bức tranh người mẹ mà tác giả phác hoạ bằng những ngôn từ giản dị, mộc mạc nhưng vô cùng thân thương, trừu mến, chân thành . Tuy mẹ “Dấu cả bốn mùa sau lưng” nhưng làm sao dấu được cái bóng dáng quê mùa nhọc nhằn mẹ gánh trên vai.
Bức tranh có những nét nhấn ẩn dụ rất đẹp về sự chuyên nghiệp. Ngành nghề nào cũng cần sự đam mê mới thành nhà chuyên môn giỏi. Cái chuyên nghiệp và sự đam mê đó làm cho người ta quên đi sự nhọc nhằn, vất vả để biến chúng thành niềm vui. Người phụ nữ bưng kín đầu khi lao động đồng áng cũng thành thói quen và con trâu bị dẫn dắc bằng sợi dây thừng để kéo cày cũng vậy, từ thói quen biến thành bản năng, nên khi cày xong thủa ruộng thì người nông dân tháo cày cười mãn nguyện, có khi vừa vác cày về trên đường chân còn lấm đầy bùn đất vẫn vừa đi vừa huýt sáo vui vẻ hay nhấn nhá một bài đồng dao. Con trâu cũng nhếch mép cười sảng khoái sau khi vục cổ uống một ngụm nước dưới ao ngon lành.
Bếp rơm muội bám đít nồi / Hương bùn bám áo mẹ tôi không rời.
Còn gì chân thật hơn, thế hệ trẻ lớn lên ở thành phố thời nay thật khó hình dung được khói lam chiều toả ra từ những mái tranh nghèo đã đi vào thơ nhạc là do bếp lửa cháy từ rơm rạ sau mùa gặt được phơi khô, cất giữ thành củi nấu ăn cho những buổi cơm gia đình đầm ấm. Muội bám đít nồi, nhắc tôi nhớ lại tuổi thơ của mình, chiếc nồi đất bị vùi trong lửa, rồi vùi trong tro, muội bám đen sì nhưng khi mở nắp ra, cơm gạo mới trắng tinh toả mùi thơm phưng phức, dẫu ăn với dưa cà, rau lang luộc vẫn ấm lòng cho đến tận lúc tóc hoa râm. Bởi đơn giản đấy là nồi cơm của mẹ.
Một người phụ nữ nông thôn, suốt đời bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, cấy lúa trồng rau, bắt cua bắt cáy ngoài đồng ngoài bãi thì còn có mùi hương nào thơm hơn mùi bùn. Mùi hương ấy chắc gì nước hoa Chanel đã sánh bằng.
Bát cơm chan với sương già / Thảo thơm mẹ cắn quả cà làm đôi
Mẹ, trước hết là một vị cứu tinh, với một Thiên chức vĩ đại mà hoá công đã ban cho con người và cho muôn loài. Vì vậy mỗi khi đọc một bài viết về mẹ, nhất là những bài thơ lắng đọng hình ảnh của người mẹ là lòng tôi lại trào lên cảm xúc và cũng nhói lên nỗi ân hận muộn màng.
Những đứa con được chăm bẵm, nâng niu, yêu thương vô hạn cũng chính là động lực, là niềm vui, hạnh phúc để người mẹ vượt qua tất cả, rồi dần lớn lên, đủ lông đủ cánh thì lần lượt rời vòng tay mẹ để tự vận động và bay xa. Âu đấy là quy luật của tự nhiên, cũng là mong muốn của cha me, nhưng trong sâu thẳm lòng mình, người mẹ không tránh khỏi hụt hẫng.
Là con gái lớn thì phải lấy chồng, là mẹ thì lại lo lắng cho con, rủi may mười hai bến nước đục trong, con thì nhớ thương mẹ cũng đành lâu lâu mới ghé về, không chỉ vì đường xa cách trở mà còn làm bổn phận tiếp nối cuộc đời làm mẹ
Chị hai thì bước theo chồng / Muốn về thăm mẹ mà sông vắng đò / Cũng vì sông cả, nước to / Bên kia chị khóc, mà lo bên này
Còn con trai, nếu không ly hương để mưu sinh, ở lại quê nhà cũng phải lo cho gia đình mới của mình, ấy là bổn phận, dẫu gần gũi thế nào thì lòng mẹ vẫn không tránh khỏi những hờn tủi, ưu tư, những khắc khoãi khi mái tóc không còn xanh, khi mùa thu ùa về.
Bao năm tóc gội mưa ngâu / Chẳng còn xanh tựa lá trầu ngoại ăn / Lâu rồi mẹ bỏ vấn khăn / Nụ cười nhuốm cả nhọc nhằn lên môI
Nụ cười nhuốm cả học nhằn lên môi, một câu thơ tuyệt hay. Nhìn mẹ cười mà thấy được nỗi nhọc nhằn hiện lên trên môi, không phải đứa con nào cũng tinh tế nhận ra nỗi niềm sâu thẳm trong nụ cười của mẹ. Hình ảnh nào làm lòng ta se thắt hơn khi nghĩ về cảnh người mẹ ngồi đếm mưa, mong mỏi nhớ thương về những đứa con xa của mình:
Ăn trầu còn sợ mặn vôi / Tựa vào bậu cửa, mẹ ngồi đếm mưa / Tôi đi, một buổi ban trưa / Mẹ ngồi lẩm bẩm… mãi chưa thấy về
Những đứa con đi xa, dù nhớ thương nhiều, dù hứa hẹn nhiều sẽ về thăm, nhưng nói nhiều mà thực hiện có được bao nhiêu. Bởi vì hoàn cảnh, bởi vì…, nhiều thứ lắm, nên mẹ vẫn cứ ngồi đếm mưa, nhớ về những đứa con thôi.
Rồi đến một ngày, ta cũng sẽ già đi, rồi đến một ngày cha mẹ cũng ra người thiên cổ, ta ngồi ngẫm lại cuộc đời mình và ân hận thấy mình bất hiếu. Bởi khi cha mẹ còn ta đã vô tâm, ta đã không mang lại nhiều niềm vui cho mẹ. Khi nhận ra điều đó tóc ta cũng đã bạc màu rồi. Có hẹn ngày về, có mua lại được tuổi thơ thì cũng chì là để thoả mãn nỗi nhớ thương trong lòng mình mà thôi. May mắn và hạnh phúc thay những ai đang còn mẹ.
Một bài lục bát nhẹ nhàng mà sâu sắc, tác giả đã vẽ lên chân dung một người mẹ nông dân đẹp đến nao lòng, chân thật đến hoang sơ như củ khoai củ sắn . Bài thơ cũng là nỗi lòng, là trăn trở của những đứa con to xác gửi gắm nhớ thương về với mẹ, với cha, với quê hương yêu dấu, nơi gắn bó với tuổi thơ nghèo khó nhưng chân chứa tình người. Để ta biết được giá trị của những hoài niệm, của sự liên kết với quá khứ và sợi dây ràng buộc với gia đình, làng xóm.
Đọc bài thơ của tác giả Bút Quê, tôi có cảm giác như chính lòng mình đang nghĩ về mẹ vậy. Nhớ thương và ân hận quấn quít nhau không bao giờ nguôi.
Chỉ còn những cây nhang cháy cong mang hình dấu hỏi trên bàn thờ thì đâu có nghĩa gì ngoài vọng tưởng?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét