Văn chương hội ngộ: Khất nợ

Thơ Lê Đình Tiến-Lời bình Xuân Lộc

Ta về khất nợ bờ tre

Bao năm rạc gió trưa hè ru ai

Cúi đầu khất nợ đất đai

Nuôi ta năm rộng tháng dài ấm no

Có người về với tự do

Hóa làm nắm đất trả cho cánh đồng.

Ta đi nhà vắng mênh mông

Mẹ nằm co những đêm đông lạnh lùng

Cái bàn học cũ không dùng

Tiếng con mọt gặm tận cùng nỗi đau

Mẹ buồn như mấy mùa cau

Trả cho xanh thẳm cái màu bạc vôi.

Ta còn nợ một dòng trôi

Nợ thân lúa giọt mồ hôi tảo tần

Xin gom nước mắt muộn mằn

Cúi đầu được khóc một lần trả sông.

Bao năm thơ phú đèo bòng

Vẫn thênh thang một cõi lòng đầy vơi

Mai này hết tuổi rong chơi

Ta về trả gió một hơi thở cùng.

Người đi để thấy muôn trùng

Biết đâu tìm được một vùng lặng im.

Thơ Lê Đình Tiến

Lời bình:

Bao năm thơ phú đèo bòng
Vẫn thênh thang một cõi lòng đầy vơi...

Ồ hình như đây cũng chính là cõi lòng của tôi, một gả sinh ra, lớn lên, học hành rồi phiêu bạt, xa quê đến nay đã đúng một phần hai thế kỷ, nhưng lúc nào cũng nau náu hướng về.

Những ai có một quê hương thân thiết, nơi chôn nhau cắt rốn và lớn lên trong nhọc nhắn mới cảm nhận được cái hay, cái tình, cái sâu lắng của những câu thơ và nỗi niềm của tác giả.

Tôi lớn lên bên luỹ tre làng, bảy, tám tuổi mới bắt đầu ngồi bệt xuống sân lấy que quẹt xuống đất tập viết chữ, nhặt sỏi ngoài đường học làm toán do một anh trai làng hướng dẫn và làm chỉ huy một con trâu mộng, mỗi năm được 365 điểm của Hợp tác xã, quy ra thóc cũng bằng công của một người lớn đi làm đồng vất vả. Nhưng được tung tăng bơi lội giữa bãi mặn bắt cá, mò cua, đuổi còng, đáng khăng, đánh đáo, mùa mưa đôi lúc còn vừa thả trâu vừa tranh thủ hái rau dại ngoài bờ ruộng để mẹ nấu cháo cám cho lợn ăn và chờ được người lớn ban tặng một lời khen...

Bấy nhiêu việc chưa phải là gì ghê gớm, nhưng thế hệ chúng tôi ở nông thôn, có mấy ai không trải qua để khi đi xa mà không da diết nhớ.

Quê hương, ngoài cái tình yêu của mẹ, của cha, của anh em, họ hàng, còn có cái tình làng xóm, cái tình với bến nước, dòng sông, với bờ đê úa vàng ngọn cỏ mỗi độ thu sang và cái giếng làng náo động mỗi đêm trăng sáng khi hè về, với luỹ tre xanh che nắng, ngăn gió khi mùa giông bão đến...Tất cả thành kỷ niệm, thành món nợ tinh thần khi ta cất bước vào đời. Để giờ:

Ta về khất nợ bờ tre
Bao năm rạc gió trưa hè ru ai
Cúi đầu khất nợ đất đai
Nuôi ta năm rộng tháng dài ấm no...

Dẫu chưa quen biết tác giả Lê Đình Tiến, chỉ lang thang trên mạng internet, gặp và đồng cảm với bài thơ hoài niệm về quê nhà của anh, thấy vui như lang thang ngoài đời gặp được một người tri kỷ. Bởi tôi cũng có những nỗi niềm tha phương, những nỗi nhớ nhung âm thầm khi nghĩ về tuổi thơ của mình với bao nhiêu kỷ niệm buồn vui và lầm lỗi. Nên khi chạm vào những câu thơ:

Ta đi nhà vắng mênh mông
Mẹ nằm co những đêm đông lạnh lùng
Cái bàn học cũ không dùng
Tiếng con mọt gặm tận cùng nỗi đau

Tôi lại hình dung bóng dáng mẹ mình trong những đêm gió mùa đông Bắc thổi luồn qua liếp cửa ngôi nhà tranh tuềnh toành ở miền Trung một thời gian khó, đạn bom. Nhớ những đêm giá lạnh, khoác lên người tấm áo bông đúp vá ngồi co ro bên ngọn đèn dầu le lói làm bài, đọc sách, thả hồn theo những câu thơ của Gớt, của Henrich Hainơ, mơ về những Đanuýp xanh, những Sông Đông êm đềm, những Sô-nát ánh trăng của Bethoven, những Paven Corsơghin của Ostrovsky, về Quảng trường đỏ ở Maxcova, như “Lão ngồi mơ nước Nga” trong thơ Tố Hữu... Để rồi, sau một thời gian tha phương cầu chữ, qua nửa vòng trái đất trở về thăm nhà, thấy mẹ mình vẫn tấm áo vá vai, lưng trần chân đất, ngậm ngùi không nói nên lời, úp mặt lên vai mẹ cho nước mắt rơi lã chả. Mẹ không buồn mà vui khôn xiết khi con về thăm nhưng lòng tôi thắt lại với bao nỗi ân hận xót xa vì chưa làm được gì cho mẹ, cho quê khi tóc đã hoa râm và thấy mình nặng nợ.

Ta còn nợ một dòng trôi
Nợ thân lúa giọt mồ hôi tảo tần
Xin gom nước mắt muộn mằn
Cúi đầu được khóc một lần trả sông.

Trả làm sao được, dòng sông vẫn đây, quê hương vẫn đó, nhưng bạn bè ta một thời chăn trâu bắt ốc cũng đã:

Có người về với tự do
Hóa làm nắm đất trả cho cánh đồng.

Và mẹ cũng đã phiêu du về miền mây trắng rồi, mà ta thì vẫn:

Bao năm thơ phú đèo bòng...

Biết lấy gì để trả món nợ với quê đây. Chờ đến khi:

Mai này hết tuổi rong chơi
Ta về trả gió một hơi thở cùng.

thì trời đã ngã sang chiều, hoàng hôn cuộc đời ập đến, gối mỏi chân chùng, cũng đành:

Cúi đầu được khóc một lần trả sông.

Như một lời tự an ủi vậy. Và xin được trải lòng mình cùng tác giả bài thơ:

Ta về khất nợ bờ tre
Bao năm rạc gió trưa hè ru ai
Cúi đầu khất nợ đất đai
Nuôi ta năm rộng tháng dài ấm no

May ra còn:

Biết đâu tìm được một vùng lặng im.

Và kiếp này, thôi xin khất nợ với quê với Mẹ.

Cảm ơn tác giả cho tôi đọc được một bài thơ hay.

Xuân Lộc, Saigon, 2-8-2025

Văn chương hội ngộ

Trang

2.8.25

Khất nợ

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét