Xuân Lộc
Bài thơ khóc vợ của vua Tự Đức, hiện nay vẫn còn là một nghi án văn chương, phần lớn các học giả cho là của vua Tự Đức khóc vợ Bằng Phi, nhưng cũng có nhà nghiên cứu cho là của Nguyễn Gia Thiều khóc người vợ bé Bằng Cơ của mình.
Nguyên bài thơ đầy đủ như sau:
“Ới thị Bằng ơi đã mất rồi/ Ới tình ới nghĩa ới duyên ôi/ Mùa hè nắng chái oanh ăn nói/ Ngõ sớm trưa sân liễu đứng ngồi/ Đập cổ kính ra tìm lấy bóng/ Xếp tàn y lại để dành hơi/ Mối tình muốn dứt càng thêm bận/ Mãi mãi theo hoài cứ chẳng thôi” (theo sách 10 thế kỷ bàn luận về văn chương)
Thực hư thế nào thuộc về lịch sử, cứ thong thả để các bậc học giả uyên thâm soi xét, mình dân ngoại đạo không dám luận bàn. Chỉ dám quả quyết hai câu thơ:
"Đập cổ kính ra tìm lấy bóng
Xếp tàn y lại để dành hơi"
là hai trong những câu thơ tình hay nhất trong kho tàng văn học Việt Nam. Cái hay ở đây không phải là câu thơ bóng bảy, mới lạ, hay bí ẩn gì cao siêu mà nó chứa đựng một tình yêu sâu đậm, thủy chung của tình nghĩa vợ chồng.
Khi còn thiếu niên tôi đã chứng kiến một người họ hàng khóc thương người vợ của mình bị chết vì bom, suốt mấy tháng trời ngày nào ông cũng vật vã khóc bên mộ vợ đã xanh cỏ, tình cảm của một lão nông dân dành cho người vợ đầu gối tay ấp thật cảm động, tôi vẫn nhớ đến giờ dù đã một nửa thế kỷ trôi qua. Có lẽ vì vậy mà khi gặp hai câu thơ trên, tôi có sự đồng cảm lạ lùng.
Nếu quả thực đây là bài thơ của vua Tự Đức thì dù bậc hậu sinh tôi cũng mừng cho bà Bằng Phi, có được một tình yêu sâu đậm và đầy nhân văn của một bậc quân vương mà không phải hoàng hậu, ái phi nào cũng có được. Vua Tự Đức có trên một trăm người vợ và cung tần mỹ nữ, được vua ái mộ như vậy chắc chắn bà Bằng Phi không phải là một phụ nữ bình thường nếu không muốn nói là phi thường.
Người đàn ông nhớ thương người vợ yêu quý của mình, bao nhiêu năm tháng đầu gối tay ấp, chia ngọt bùi, sẽ đắng cay đã không còn trên đời, đêm đêm ngắm nhìn những kỷ vật, những kỷ niệm, đau đớn biết chừng nào. Những gào thét trong lòng chỉ một mình gặm nhấm, nhất là tâm hồn đa sầu, đa cảm của nhà thơ nữa lại càng xót xa hơn.
"Đập cổ kính ra tìm lấy bóng"
Trong tột cùng nhớ thương nhà vua muốn đập hết những gì của quá khứ, những cổ vật quý trong cung, những kỷ niệm của một thời để tìm lại bóng hình người vợ yêu của mình cũng là chuyện có thể hiểu ở một người đang đau khổ vì sự mất mát lớn lao.
Nhưng khi
"Xếp tàn y lại để dành hơi"
Thì ta càng thấy tình yêu ấy mới sâu đậm biết chừng nào. Giữ lấy tư trang của vợ, xếp lại để hơi người không bay đi, để còn mùi hương, mùi da thịt của vợ bên mình, chẳng phải ai cũng có thể làm được, nhất là các bậc đế vương. Chỉ có những tình yêu lớn mới làm được cái điều tưởng chừng đơn giản đó.
Mùa đông năm 2000, tôi có dịp ra Huế, thăm lăng Tự Đức, trước cảnh vật rêu phong, cổ kính của khu di tích, bổng nhớ bài thơ có hai câu trên, tôi đứng lại bên hồ, lặng lẽ hình dung ra cảnh nhà vua ngồi trầm tư bên đỉnh trầm toả khói, giữa mùa đông giá, nhớ về bà hoàng của mình lạnh lẽo chốn cữu tuyền đơn độc, thấm nước mắt mà viết nên bài thơ để lại cho hậu thế.
Tuy nhiên không phải ai cũng có may mắn tiếp xúc với những áng văn chương bất hủ, có người vì bận rộn với kế sinh nhai, có người không có điều kiện, cũng có người thờ ơ với chuyện thế thái nhân tình...Tôi may mắn cũng là người ham đọc sách từ tuổi nhi đồng nên cũng có dịp tiếp xúc với một vài trang sách mà mình thích, mà đã thích thì đồng cảm, ấy cũng là chuyện thường tình. Nên khi đứng trước lăng mộ vị vua đã viết nên bài thơ tuyệt tác, tôi cũng có vài lời cảm thán, chỉ là nói ra những rung động trong lòng thôi.
Bài thơ trước lăng Tự Đức ra đời như thế. Viết là để cho mình, không có lý do nào khác, nhưng có người đồng cảm sẽ chia cũng là niềm vui của người viết vậy. Ai khen chê cũng đều là những người bạn chân thành, xin được cảm ơn.
Xuân Lộc.
Trước lăng Tự Đức
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét