Cảm nghĩ về bài thơ hay:

Nửa hồn Xuân Lộc

Lời bình – Xuân Lộc
Nếu được như bố già thượng sĩ
Nghe tin lui quân chỉ nhìn trời,
Vỗ về nón sắt, cười khinh bạc,
Chắc hẳn lòng ta cũng thảnh thơi.

Còn ta nhận lệnh rời Xuân Lộc
Lại muốn tìm em nói ít lời,
Nhưng sợ áo mình đầy khói súng
Cay nồng mắt người gục trên vai.

Vì chắc ôm nhau em sẽ khóc,
Khóc theo, vợ lính cả trăm người!
Em biết dù tim ta sắt đá
Cũng vỡ theo ngàn giọt lệ rơi.

Mây xa dù quen đời chia biệt
Ngoảnh mặt ra đi cũng ngậm ngùi.
Rút quân, bỏ lại hồn ta đó
Bảo Chánh, Gia Rai lửa ngút trời!

Bí mật lui quân mà đành phụ
Mối tình Long Khánh tội người ơi.
Mất thêm Xuân Lộc tay càng ngắn
Núm ruột miền Trung đứt đoạn rồi.

Sáng mai thức dậy, em buồn lắm
Sẽ khóc trách ta nỡ phụ người.
Lòng ta như trái sầu riêng rụng
Trong vườn em đó vỡ làm đôi!

Đêm nay Xuân Lộc vầng trăng khuyết
Như một vành tang bịt đất trời!
Chân theo quân rút, hồn ta ở
Sông nước La Ngà pha máu sôi

Thương chiếc cầu tre chờ thác lũ
Cuốn qua Xuân Lộc khóc cùng người
Ta đi, áo nhuộm màu đất đỏ
Cao su vướng tóc mãi thơm mùi,

Tiếc quá nắng vàng phơi áo trận,
Vườn nhà em chuối chín vàng tươi.
Ta nhớ người bên đàn thỏ trắng,
Cho bầy gà nắm lúa đang phơi,

Chôm chôm hai gốc đong đưa võng,
Ru nắng mùa xuân đẹp nụ cười…
Nếu được đưa quân lên Định Quán
Cuối cùng một trận cũng là vui

Núi Chứa Chan kia sừng sững đứng
Sư đoàn 18 sao quân lui?
Thân ta là ngựa sao không hí
Cho nỗi đau lan rộng đất trời

Hồn ta là kiếm sao không chém
Rạp ngã rừng xanh, bạt núi đồi.
Hỡi ơi! chân bước qua Bình Giã
Cẩm Mỹ nhà ai khói, ngậm ngùi!

Lửa cháy, cả lòng ta lửa cháy
Xóm làng Gia Kiệm nhớ khôn nguôi.
Đêm nay Xuân Lộc, đoàn quân rút
Đành biệt nhau, xin tạ lỗi người

Chao ơi tiếng tắc kè thê thiết
Kêu giữa đêm dài sợ lẻ loi,
Chân bước, nửa hồn chinh chiến giục
Nửa hồn Xuân Lộc gọi quay lui

Ta biết dưới hầm em đang khóc
Thét gầm pháo địch dập không thôi…

Buổi chiều nhận lệnh rời Xuân Lộc
Ta muốn tìm em nói ít lời,
Nhưng sợ em buồn, không nói được
Nên đành lặng lẽ mà đi thôi!

Ngại phút rời xa em sẽ khóc,
Bao người vợ lính sẽ buồn theo
Yếu đuối tim ta người chiến sĩ
Loạn rừng, tội nghiệp tiếng chim kêu.

Rút quân bỏ lại đời ta đó,
Bảo Chánh, Gia Rai lửa ngút trời,
Lửa ngút, trái tim ta lửa ngút,
Trái tim người lính mới yêu người.

Vì bí mật quân, ta đành phụ
Mối tình Long Khánh tội người ơi
Mất thêm Xuân Lộc tay càng ngắn,
Núm ruột miền Trung càng xa vời.

Sáng mai chắc chắn em buồn lắm
Sẽ trách sao ta lại phụ người.
Lòng ta như trái sầu riêng rụng
Trong vườn em đó vỡ làm đôi

Cao nguyên bài học đầy cay đắng
Lớp lớp người rơi, lớp lớp rơi …
Ta chẳng muốn làm người bại trận
Thành người tình phụ đó em ơi.

Ðêm nay quân rút hồn ta ở
Nhìn nước La Ngà pha máu sôi,
Thuơng chiếc cầu chờ cơn thác lũ
Tràn qua Xuân Lộc cuốn theo người.

Ta đi áo nhuộm màu đất đỏ
Cao su vướng tóc mãi thơm mùi,
Tội nghiệp nắng vàng chờ áo trận
Khi tàn chinh chiến sẽ đem phơi.

Em hỡi, em thương đàn thỏ trắng,
Bầy gà mất mẹ sống mồ côi
Em hỡi em thương người lính trận
Người lính đêm nay phụ bạc rồi.

Bao năm ta trọn tình đất đỏ,
Một phút này thôi thẹn với đời
Sốt rét đêm run, ngày không ngã
Bao lần máu đổ dửng dưng cười.
Một phút này thôi, hừ lại ngã,
Bỏ thành, bỏ đất nhục nào vơi.

Nếu được đưa quân lên Ðịnh Quán,
Cuối cùng một trận cũng là vui.
Sáng mai chân bước qua Bình Giã,
Cẩm Mỹ nhìn lui luống ngậm ngùi!

Lửa cháy, cả lòng ta lửa cháy,
Một trời Gia Kiệm nhớ khôn nguôi.
Muôn năm em hỡi trời xuân Lộc
Giữ nửa hồn ta mãi với người.

Giữ nửa hồn ta bên chiếc võng
Dưới giàn thiên lý bóng trăng soi .. .
Ðêm nay quân rút sầu riêng rụng
Trong vườn em và trong tim tôi!

Tôi sợ một ngày mai bại trận
Ðể em côi cút lại trên đời.
Nếu phải một ngày mai bại trận
Ðêm nay sao ta lại bỏ người!

Em hỡi, dưới hầm ai đang khóc,
Thét gào pháo địch mãi không thôi.
Xuân Lộc trời ơi Xuân Lộc cháy
Ai gọi tôi về trời Gia Rai!!
                         thơ Nguyễn Phúc Sông Hương

LỜI BÌNH CỦA XUÂN LỘC:

Nửa hồn Xuân Lộc, bài thơ của một người lính trận, chỉ vô tình đọc được trên internet nhưng đã để lại trong tôi rất nhiều cảm xúc. Tôi chưa một ngày trãi qua đời lính, chưa một lần cảm nhận được cái mong manh giữa sự sống và cái chết của người lính trước giờ ra trận… nhưng tôi rất đồng cảm với tác giả bài thơ và cứ nung nấu ý định phải viết vài dòng chia sẽ những suy nghĩ của mình.

Dẹp sang một bên những ngôn từ đao to búa lớn, nào là lý tưởng, nào là chủ nghĩa anh hùng cách mạng, nào là lòng yêu nước, yêu tổ quốc v.v, tôi đặt mình vào thân phận tác giả, thân phận của một người lính chiến-không phân biệt bên này bên kia, bên thắng bên thua… với một tình yêu rất người, rất nhân văn, rất thực để cảm thụ bài thơ.

Nguyễn Phúc Sông Hương là một người lính trận, đóng quân ở Xuân Lộc và yêu một cô gái thôn quê Long Khánh bình dị, mối tình trai gái đẹp như muôn vạn mối tình từ cổ kim trên trái đất này, điều đó hẳn chẳng có gì phải bàn, ai đã yêu thì đều biết. Cũng thề thốt, cũng giận hờn, cũng đắm say, cũng vụng trộm, cũng liều lĩnh, cũng hứa hẹn…Chỉ khác đây là tình yêu thời chiến và anh lính Nguyễn Phúc Sông Hương đang trãi qua những giờ khắc vô cùng nghiệt ngã.

Trận chiến nào cũng có kẻ thành người bại, khi bị quân giải phóng tấn công vào Xuân Lộc, tác giả nhận được lệnh lui quân, phải xa người yêu mà không dám gặp nói lời chia tay, tâm trạng hoang mang, giày vò:

Còn ta nhận lệnh rời Xuân Lộc
Lại muốn tìm em nói ít lời,
Nhưng sợ áo mình đầy khói súng
Cay nồng mắt người gục trên vai.

giữa tình yêu và trách nhiệm, danh dự của một quân nhân, giữa cái riêng và cái chung. Nửa muốn gặp chia tay người yêu nửa lại sợ người yêu buồn, rồi khóc , rồi tiếng khóc sẽ làm những người vợ lính khác khóc theo, ảnh hưởng đến tinh thần đồng đội trước giờ ra trận…
Đừng tưởng là đàn ông, là người lính thì khi nào cũng sắt đá, cũng cứng cõi. Thực ra trong tình yêu trái tim đàn ông nhút nhát lắm, mềm lắm, yếu đuối lắm, dễ xúc động lắm, nhất là khi nước mắt phụ nữ lăn trên má.

Vì chắc ôm nhau em sẽ khóc,
Khóc theo, vợ lính cả trăm người!
Em biết dù tim ta sắt đá
Cũng vỡ theo ngàn giọt lệ rơi.

Biết rằng trách nhiệm và danh dự của người lính không cho phép mình yếu đuối, nhưng tình yêu, nỗi nhớ thương day dứt làm nhói tâm can, bao nhiêu kỷ niệm êm đềm ùa về, bao nhiêu ý nghĩ ập tới, bao nhiêu lo lắng cho người yêu cứ giằng xé. Ta hiểu tác giả cũng biết trước rồi đây trận chiến sẽ kết thúc, bại trận là không tránh khỏi, nên nỗi lo lắng cho tương lai của mình, của quê hương, của người yêu sẽ ra sao cứ dồn nén, cứ căng ra trong đầu, có ở vào hoàn cảnh đó mới thấm được nỗi lòng tan nát của tác giả, mới thấy được nổi đau của chia ly, mới ngộ được tình người trong cơn nguy biến.

Bí mật lui quân mà đành phụ
Mối tình Long Khánh tội người ơi.
Mất thêm Xuân Lộc tay càng ngắn
Núm ruột miền Trung đứt đoạn rồi.

Sáng mai thức dậy, em buồn lắm
Sẽ khóc trách ta nỡ phụ người.
Lòng ta như trái sầu riêng rụng
Trong vườn em đó vỡ làm đôi!

Ai buồn hơn ai trong nghịch cảnh này? Vì việc quân, tác giả đành phụ người yêu không thể nói lời từ biệt, tất nhiên người con gái đang yêu sẽ rất buồn, nhưng tấm lòng người đi cũng như trái sầu riêng rụng, muốn vở làm đôi đó thôi. Còn buồn nào buồn hơn? Tác giả ngồi lẻ loi trong đêm chờ lệnh lui quân, ngắm mảnh trăng vỡ cũng lẽ loi trên bầu trời xám xịt khói súng và nhớ về những kỷ niệm, những khoảng khắc đời thường, những nơi chốn, địa danh đã từng gắn bó, những giờ phút gần gũi bên người con gái mình yêu thương, hứa hẹn, rồi nhìn vào hiện tại, bên tai đang rền vang tiếng súng của đối phương, tưởng tượng cảnh người yêu đang run lên vì sợ hãi trong hầm trú ẩn… hiện tại, quá khứ cứ đan xen, cứ hiện lên mồn một trong đầu cùng một lúc:

Thương chiếc cầu tre chờ thác lũ
Cuốn qua Xuân Lộc khóc cùng người
Ta đi, áo nhuộm màu đất đỏ
Cao su vướng tóc mãi thơm mùi,

Tiếc quá nắng vàng phơi áo trận,
Vườn nhà em chuối chín vàng tươi.
Ta nhớ người bên đàn thỏ trắng,
Cho bầy gà nắm lúa đang phơi,

Chôm chôm hai gốc đong đưa võng,
Ru nắng mùa xuân đẹp nụ cười…

Có thể ai đó sẽ cho rằng một người lính trước giờ chinh chiến mà cứ phân tâm với những tình cảm ủy mỵ, riêng tư là yếu đuối là mất đi nhuệ khí, là vân vân và vân vân, điều đó không sai, nhưng tôi lại nhìn thấy trong sự bề bộn, giằng xé đó của người lính một cái tình, rất người và rất thực. Hãy khoan hô hào những lời to tát, một người lính ở đâu, phía nào của cuộc chiến cũng có bổn phận làm theo quân kỷ, đặt Tổ quốc và danh dự lên đầu, nhưng sẽ là suông nếu cứ nói về tình yêu Tổ quốc, non sông mà không bắt đầu từ tình yêu của một con người cụ thể, là cha mẹ, là vợ con, là người yêu, là cộng đồng mình đang sống…

Khi người lính nghĩ đến cha me, người yêu, họ sẽ nghĩ đến danh dự và Tổ quốc, khi nghĩ đến trách nhiệm với những người thân yêu họ sẽ nghĩ đến trách nhiệm với Tổ quốc và cộng đồng. Người lính Nguyễn Phúc Sông Hương, tác giả bài thơ bi hùng này cũng không là ngoại lệ. Anh là một người lính có danh dự, dù biết cuộc chiến sẽ dành phần thất bại về mình và đồng đội, nhưng trước lệnh lui quân dù bề bộn với tình riêng anh vẫn không quên bổn phận của người lính, thấy như bị xúc phạm và đau xót phải thúc thủ trước đối phương mạnh hơn mình, không được cầm súng sống chết trên chiến trường mà phải chấp hành mệnh lệnh rút quân.

Núi Chứa Chan kia sừng sững đứng
Sư đoàn 18 sao quân lui?
Thân ta là ngựa sao không hí
Cho nỗi đau lan rộng đất trời

Hồn ta là kiếm sao không chém
Rạp ngã rừng xanh, bạt núi đồi.
Hỡi ơi! chân bước qua Bình Giã
Cẩm Mỹ nhà ai khói, ngậm ngùi!

Đấy chính là nỗi đau của người lính kiêu hùng thất trận, hơn nữa là nỗi đau của người lính đang yêu, yêu rất chân thành, thương nhớ da diết trước giờ chia ly không hẹn ngày trở về, mong muốn gặp mặt người yêu nói lời từ biệt mà không thể thực hiện, thân rời xa mà hồn ở lại, ai trong cảnh ngộ đó mới hiểu được nỗi đau dồn nén trong lòng, tránh sao được tác giả không kêu lên trong tuyệt vọng.

Lửa cháy, cả lòng ta lửa cháy
Xóm làng Gia Kiệm nhớ khôn nguôi.
Đêm nay Xuân Lộc, đoàn quân rút
Đành biệt nhau, xin tạ lỗi người

Chao ơi tiếng tắc kè thê thiết
Kêu giữa đêm dài sợ lẻ loi,
Chân bước, nửa hồn chinh chiến giục
Nửa hồn Xuân Lộc gọi quay lui.

Viết đến đây tôi bổng nhớ đến cuộc chia tay rất đẹp của một cặp đôi yêu nhau trong tác phẩm Truyện Kiều của cụ Nguyễn Du. Cuộc chia tay dù mang đến một bi kịch trong cuộc đời của Thúy Kiều, nhưng chàng đa tình Thúc Sinh dù phải xa người yêu vẫn có cuộc tiễn đưa đầy lưu luyến, còn có hẹn hò ngày gặp mặt:

Chén đưa nhớ buổi hôm nay
Chén mừng xin hẹn ngày này năm sau,
Người lên ngựa, kẻ chia bào
Rừng phong thu đã nhuốn màu quan san
Dặm trường bụi cuốn chinh an
Trông người đã khuất mấy hàng dâu xanh
Người về chiếc bóng năm canh
Kẻ đi muôn dăm một mình xa xôi
Vầng trăng ai xẻ làm đôi
Nửa in gối chiếc nửa soi dặm trường…

và thấy thương tác giả Nguyễn Phúc Sông Hương, hiểu được tại sao anh cứ nhắc lại như một điệp khúc đau khổ, ân hận thấy mình có lỗi khi phải âm thầm ra đi, không hiểu người mình yêu sẽ sống ra sao sau khi tàn cuộc chiến và mình cũng không biết còn sống để trở về .

Một người lính kiêu bạc trên chiến trường, ra vào coi khinh cái chết mà giờ phút này đành buông vũ khí, phụ bạc với người yêu, không đau sao được, không đau thì đâu phải là người đàn ông, người lính, người tình.

Bao năm ta trọn tình đất đỏ

Một phút này thôi thẹn với đời
Sốt rét đêm run, ngày không ngã
Bao lần máu đổ dửng dưng cười.
Một phút này thôi, hừ lại ngã,
Bỏ thành, bỏ đất nhục nào vơi.

Vâng, một người lính thực thụ, có danh dự thì không thể không đau buồn và bi quan trước thất bại trên chiến trường. Một người yêu thương tha thiết thì không thể không đau buồn và nhớ nhung trước cảnh chia ly. Tôi đặt khổ thơ đầu tiên vào cuối bài viết để nói rằng Nguyễn Phúc Sông Hương là người có một trái tim nhân hậu và có một tình yêu sâu đậm. Bởi chữ “Nếu” trong cuộc đời thường không bao giờ xảy ra nên rốt cục thì nhà thơ không thể nào thảnh thơi nhìn trời và vỗ nón cười khinh bạc như bố già thượng sĩ khi nghe lệnh lui quân được và nhờ vậy cuộc đời có thêm một bài thơ hay.

Nếu được như bố già thượng sĩ
Nghe tin lui quân chỉ nhìn trời,
Vỗ về nón sắt, cười khinh bạc,
Chắc hẳn lòng ta cũng thảnh thơi.

Bài thơ của người lính trận nhưng không nói một dòng về chiến trận, chỉ toát lên một nỗi niểm cay đắng, giằng co, cấu xé nội tâm về tình yêu, tình người và tình thế của người lính trong giờ phút nghịch cảnh nơi chiến trường khói lửa.

Tôi không ủng hộ chiến tranh, tôi chưa biết tác giả Nguyễn Phúc Sông Hương thực sự là ai, tôi chỉ lấy tình người để hiểu về con người ông, để cảm nhận về bài thơ và tôi mong được nắm tay người viết ra những dòng thơ bi ai này cho tôi được hôm nay thưởng thức.

“Hữu duyên Thiên lý năng tương ngộ
Vô duyên đối diện bất tương phùng”

Biết đâu nhỉ, biết đâu có người nào đó đọc được suy nghĩ vụn vặt này của tôi và làm cầu nối, rồi có ngày tôi được cùng ông nghiêng chén khà lên một tiếng cho vơi bớt nỗi cô đơn tràn ngập kiếp người này. Mong lắm vậy!

Nam Sài Gòn, 1- 11-2017.