ANH NGỦ THÊM ĐI ANH, EM PHẢI DẬY LẤY CHỒNG

Thơ Phạm Thiên Ý(Nồng Nàn Phố) và Cảm nhận của Xuân Lộc

Tranh sơn dầu Xuân Lộc

Anh ngủ thêm đi anh

Em phải dậy lấy chồng

Mùa thu vừa rụng lá

Lòng em đã sang đông.

Đừng cười và đừng khóc

Đừng tin và đừng nghi

Hãy bình thường mà sống

Em lấy… kẻo lỡ thì

Anh bảo rằng rất yêu

Rất thương và rất nhớ

Rất cần nhưng không thể

Cưới em? Chuyện trong thơ

Chẳng cần phải lí do

Giải thích và phân bua

Chỉ cần anh im lặng

Em đã hiểu: Mình thừa

Ừ! Thôi em lấy chồng

Chẳng còn gì luyến tiếc

Ừ! Thôi lên xe hoa

Bên chồng mà câm điếc

Anh cứ ngủ say thôi

Em dậy đeo nhẫn cưới

Kẻ mắt môi cô dâu

Tím ngực buồn rười rượi

Yêu mà sao lại thế

Thương mà sao vậy anh

Em – đàn bà yếu đuối

…Muốn đời mình duyên lành

Nhưng anh đã không thể

Mạnh mẽ để làm chồng

Cởi áo mà không dám

Mặc cho em váy hồng?

Thì thôi anh ngủ đi

Nhắm mắt và câm điếc

Em cười nụ cuối cùng

Giễu đời này quá nghiệt

Nguồn: Nồng Nàn Phố, Anh ngủ thêm đi anh, em phải dậy lấy chồng, NXB Văn học, 2014

LỜI BÌNH CỦA XUÂN LỘC

Tôi thờ thẫn, hít một hơi thật sâu để lấy lại cân bằng nhịp thở của mình khi đọc đến dòng cuối cùng của bài thơ.
Sao mà cay đắng và nghiệt ngã thế?

Thương, giận, trách cứ, cảm thông, chia sẽ, nghi ngờ... đủ mọi sắc thái cảm xúc đồng thời bùng lên trong tâm hồn nhạy cảm của mình.

Ôi Tình yêu, một thứ quả ngọt với người này nhưng là trái đắng với người kia, là sự nồng nàn cháy bỏng của hôm nay nhưng là sự lạnh lùng băng giá của hôm khác, chẳng cuộc tình nào giống cuộc tình nào, chẳng ai biết trước ngày sau, không gì là vĩnh cữu... Ấy thế mà, nếu không có tình yêu, tâm hồn con người chỉ là một sa mạc hoang vu, khô cằn.

Nhiều người lớn tiếng, thôi tôi chả cần tình yêu đâu, yêu thế thì thà cứ sống một mình cho sướng... Ừ, thì cứ để họ tự sướng, cứ để họ nói, cứ đồng tình để an ủi khi nghe họ trải lòng, nhưng tôi chẳng tin họ đâu, chính họ là những người đang khao khát tình yêu hơn ai hết đấy.
Tình yêu là món quà đẹp nhất, thiêng liêng nhất mà Đức Chúa trời ban tặng chúng sinh, là sự bí ẩn diệu kỳ của tạo hoá..., chỉ tiếp nhận nó thế nào mới là chuyện của con người mà thôi.

Nhân vật em trong bài thơ của tác giả Phạm Như Ý-Nồng Nàn phố, hay là chính tác giả cũng yêu say đắm, yêu đến kiệt cùng, dâng hiến tất cả cho người tình, dù biết không thể cùng đi với nhau đến cuối con đường tình ấy, trước khi rũ bỏ tất cả để đi lấy chồng. Yêu là vậy. Có ai cắt nghĩa được tình yêu?

Anh ngủ thêm đi anh
Em phải dậy lấy chồng
Mùa thu vừa rụng lá
Lòng em đã sang đông.

Liệu có phải cô gái đã thay lòng, phản bội người yêu để đi lấy chồng không?
Không! Tất nhiên là không, tình yêu của em sâu nặng lắm, nên quyết định sang sông ấy đau đớn, khó khăn biết ngần nào.

Một cuộc tình đơn phương? Cũng không nốt. Đây là một cuộc tình của hai người, hai con tim, đã hoà quyện vào nhau, trao nhau trọn vẹn, nhưng là một cuộc tình tuyệt vọng. Người con gái không nhìn thấy đoạn kết viên thành của con đường nên chấp nhận ra đi trong thầm lặng để tìm kiếm một bến bình yên cho đời mình, đời một người con gái kẽo mai mốt lỡ thì.

Một lời rất thực lòng, một quyết định dũng cảm, một lý do rõ ràng, không có gì mơ hồ trong sự chia tay này cả, tôi vẫn thấy xót xa cho em, cho cuộc tình dâng hiến của một người con gái yêu đến kiệt cùng mà phải chia ly cay đắng.
Vì:
Chẳng cần phải lí do
Giải thích và phân bua
Chỉ cần anh im lặng
Em đã hiểu: Mình thừa

Cô gái có lòng tự trọng, tất phải nhận biết cái kết của tình yêu trong sự im lặng của người tình, mặc dù đã có lúc:

Anh bảo rằng rất yêu
Rất thương và rất nhớ...

Đấy chưa hẳn là những lời dối trá của kẻ bạc tình, vì có thể một hoàn cảnh nội tình nào đấy mà cô ấy chưa nói ra, ta chưa biết được nên khoan vội kết luận.

Tình yêu có hợp có tan, là câu chuyện của muôn đời, nếu ta nói về những mối tình thơ ngây của tuổi mới lớn, của tuổi học trò, của những mối tình đầu mộng mơ thì nó cũng nhẹ nhành rồi phai dần theo ngày tháng, trở thành một ký ức đẹp trong cuộc đời mỗi người, để ta biết nâng niu quý trọng hơn những mối tình sâu đậm về sau khi đã trưởng thành.

Nhưng câu chuyện tình yêu này làm ta thấy xót xa. Người con gái hay tác giả bài thơ không nói những lời bi luỵ, không than thở cho mối tình ngang trái, không gạt nước mắt đau khổ cho mối nhân duyên bất thành. Cô ấy chỉ ghi lại những lời thầm kín trong tâm hồn mình ra giấy mà làm người đọc quặn lòng thương cảm và xúc động dâng trào..

Một người con gái sống bằng nội tâm, không ồn ào, cố tỏ ra mạnh mẽ dứt khoát: Ừ! Thôi...

Ừ! Thôi em lấy chồng
Chẳng còn gì luyến tiếc
Ừ! Thôi lên xe hoa
Bên chồng mà câm điếc

Điệp từ Ừ! Thôi, thực ra không che dấu được sự yếu đuối và bất lực trong tâm hồn vì tình yêu còn sâu đậm lắm. Nói vậy mà không phải vậy, đấy chính là thủ pháp sử dụng ngôn ngữ của tác giả. Nói không còn gì luyến tiếc thực ra là luyến tiếc lắm thay, lên xe hoa mà câm điếc bên chồng thì quên người tình sao được.

Anh cứ ngủ say thôi
Em dậy đeo nhẫn cưới
Kẻ mắt môi cô dâu
Tím ngực buồn rười rượi

Đến đây thì dù tôi muốn tìm lý do để biện minh cho người đàn ông cũng thật khó. Liệu anh có gì đó không thể chia sẻ hay anh là một kẻ bạc tình? Anh ngủ say thật hay giả vờ ngủ say trong đau khổ khi người tình Kẻ mắt môi cô dâu/ Tím ngực buồn rười rượi, để đi lấy chồng?

Nói thế nào thì cũng là người đáng trách, đáng phẫn nộ vì một người đàn ông đã dám yêu, dám thương, dám cỡi áo của em mà không dám mặc váy hồng/áo cưới cho em.

Nhưng anh đã không thể
Mạnh mẽ để làm chồng
Cởi áo mà không dám
Mặc cho em váy hồng?

Có người con gái nào khi đã yêu, đã hiến dâng tất cả cho người mình yêu mà không mong muốn được khoác áo cô dâu? Nhưng em thì không thể, còn gì chua chát hơn.

Yêu mà sao lại thế
Thương mà sao vậy anh
Em – đàn bà yếu đuối
…Muốn đời mình duyên lành

Một lời trách móc nhẹ nhàng mà sao nặng như ngàn cân vậy?
Đau lắm chứ, buồn lắm chứ. Yêu càng sâu đậm thì nỗi đau chia ly càng lớn. Cuộc chia ly nào không có nước mắt cay?. Liệu rồi đây trong hai người có ai hạnh phúc?

Thì thôi anh ngủ đi
Nhắm mắt và câm điếc
Em cười nụ cuối cùng
Giễu đời này quá nghiệt

Ôi nụ cười! Nụ cười cuối cùng trước lúc chia tay người tình đi lấy chồng sao mà mỉa mai và cay đắng thế. Nước mắt không vón lại thành giọt lăn trên má mà biến thành nụ cười mai mỉa, nghiệt cay.

Mối tình tuyệt vọng, ra đi trong tuyệt vọng. Một bài thơ buồn nhưng rất thật, rất tử tế và nhân văn. Buông bỏ để bước tiếp, tưởng dễ mà không dễ, tưởng không đau mà đau, nhưng đành phải buông vì em không còn lựa chọn nào tốt hơn. Chúc cho em tìm được bến đỗ bình yên trong cuộc đời và có một tình yêu sâu đậm từ chồng mình.
Cảm ơn tác giả đã cho người đọc một bài thơ hay, đã mạnh dạn đi sâu vào một đề tài nhạy cảm và khó viết nhưng rất thành công.

Lão Gàn-Xuân Lộc
Melbourne, 29-2-2024